Savant Sendromu: Aptal Bilginler

Geçenlerde bir arkadaşımla konuşurken bir şeylerden bahsetti. Geçtiğimiz günlerde birisi Yetenek Sizsiniz yarışmasında biraz takvim matematiği yapmış. Kendisini izlemedim ama biraz çalışmayla gayet hızlıca yapılabileceğini düşünüyordum, kaldı ki Arthur Benjamin (her ne kadar kendisi bir matematik profesörü olsa da) yapıyor.

Ama bu arkadaşım başka bir şeylerden daha bahsetti. Savant sendromu denen bir şey varmış.

Savant sendromu; matematik, müzik alanlarında veya görsel alanda yetenekli otistik hastaların yaşadığı sendroma verilen admış. Bu hastalara Idiot savant denilmekte. (Idiot: Aptal Savant: Bilgin) (Savant demişken, Vos Savant‘tan bahsetmemek olmaz.)

Örneğin bir Idiot savant olan Kim Peek‘in (sanırım hastalığının tanısı sonradan değişmiş) IQ testlerinde aldığı sonuçların iç açıcı olmamasının yanı sıra şöyle yetenekleri vardı:

• Hafızasında 9 bin kitap tutuyordu.
• Herhangi bir tarihin haftanın hangi gününe denk geldiğini bilebiliyordu.
• ABD’deki bazı kentlerin haritaları olduğu gibi zihnindeydi.
• Klasik müziğe özel ilgisi vardı. Dinlediği parçanın hangi bestekara ait olduğunu, ne zaman yazılmış olduğunu hemen söyleyebiliyordu.
• Dünya tarihindeki büyük olayları, tarihlerini, aktörlerini hatırlıyordu.
• Telefon kodlarını, posta kodlarını ezbere biliyordu.
• Filmleri, konuları ve oyuncularıyla hatırlıyordu.

Bu yazının taslağını sitede tutuyordum ki, şimdi girip düzenlediğimde en ünlü savantlardan biri olan Kim Peek‘in 19 Aralık 2009 tarihinde öldüğünü öğrendim. Megasavant diye de bilinen Kim Peek‘in görsel hafızasının çok gelişmiş olmasının yanı sıra, muhtemelen doğuştan gelen bir beyin anomalisinin sebep olduğu gelişim bozukluğunun, sosyal yönden ona yaşattığı sıkıntılar da hayli fazlaydı. Aynı zamanda Kim Peek, Rain Man filminde Dustin Hoffman tarafından oynanan Raymond Babbitt karakterinin de ilham kaynağıydı.

Yine ilgimi çeken başka bir savant. Derek Paravicini isimli bu tamamen görme engelli ve kısmen otistik müzisyenin mükemmel piyano çalması bir yana, 2. videoda sunucu kendisinden önce Beethoven‘ın Für Elise‘ini çalmasını istiyor. Ardından yine Für Elise‘i çalmasını istiyor, ancak “Şarkıyı Mozart yazmış olsa nasıl olurdu?” diyor. Sonuç muhteşem.

http://www.youtube.com/watch?v=ReFmxO3ytwE

Stephen Wiltshire ise yaşayan bir kamera. Bu videoda 45 dakikalık bir helikopter gezintisinden sonra gördüklerini 3 gün boyunca panoramik şekilde çiziyor ve binalardaki sütun sayısına dek her şey gerçeğiyle uyumlu.

Daniel Tammet ise bambaşka bir savant. Kendisi bir hafta içerisinde yeni bir dil öğrenip konuşmaya başlayabiliyor.

Buna bakanlar bunlara da baktı:

• 3 Kapı 1 Araba
• Takvim Matematiği